Een anker worden voor jezelf

Veel professionals voelen zich geregeld op drift en zoeken een anker in zichzelf. In mijn praktijk ontmoet ik mensen die in hun vak excelleren, maar zichzelf niet meer goed vinden. Een zorgadviseur die ’s nachts geen oog dicht doet, een opleidingsmanager loopt zich stuk te lopen op dichte deuren of een pientere IT-expert die geregeld de agressie bij zijn slapen voelt kloppen. Soms loop je in een kringetje met jezelf en vind je de uitweg niet meer. Het is geen wonder dat burn-out epidemisch is.

Casus

Een manager van een hbo-instelling belt voor begeleiding. Hij loopt op zijn werk voortdurend tegen dichte deuren en is er moe van. ‘En ik vind het best spannend om begeleiding te krijgen’, voegt hij eraan toe. Dat herhaalt hij als ik hem voor het eerst live spreek. Maar in ons gesprek praat hij de tijd vol over zijn theorieën, gedachten en filosofietjes. Het gaat werkelijk over van alles: crypto, de kwaliteit van het basisonderwijs en de krapte op de Utrechtse woningmarkt.

Hij schrikt op uit zijn gedachtes en stottert even. Het is de angst voor nabijheid.

Ik vraag me steeds af wanneer hij tot de kern komt. Als mijn gedachten afdwalen, vraag ik hem wat nu precies zo spannend zou zijn aan mijn begeleiding? Alsof ik de ballon van zijn gedachtes doorprik schrikt hij op. Opeens staan zijn weidse verhalen niet meer tussen ons in. Zo ontdekken we dat hij ergens in zijn leven leerde om altijd afstand te bewaren, omdat nabijheid bedreigend kan zijn. Zijn manier is ‘kletsen over veilige onderwerpen’. Daardoor keren mensen zich van hem af en loopt hij voortdurend tegen gesloten deuren. De begeleiding zou niet lang meer duren. 

Twijfel van binnen

Op het ene moment schrijven we bijvoorbeeld een weergaloos beleidsplan. Of geven hoorcollege aan honderd studenten. Houden een gloedvol betoog bij het directieteam. Zulke prestaties leveren we met een schijnbaar gemak. En een moment later slaat deze kracht zomaar om en ontstaat twijfel. Ook de meest overtuigende professionals kennen vaak diepe innerlijke twijfels. Bijvoorbeeld of je verhaal voldoende diepgang had, of je voldoende inspirerend was, of je wel voldoende oog had voor anderen. En van daaruit kan de sfeer zomaar omslaan. Of je eigenlijk wel genoeg in huis hebt om ooit ècht succesvol te worden. Hoe je zo stom kon zijn om…. Of wat het eigenlijk allemaal voor zin heeft. Ongemerkt raakt onze eigenwaarde overspoeld door gevoelens van onwaardigheid en verliezen we onze emotionele balans.

Ironisch genoeg denkt iedereen dat het aan zichzelf ligt

Er is soms niet veel nodig om aan het wankelen te raken. Een terloopse opmerking van een collega of de herinnering aan een kleine fout of vergissing kan de troepen in je hoofd al mobiliseren en de boel op scherp stellen. Een ‘emotion scheme’heet dit, het cluster van emoties dat gekoppeld is aan een bepaalde herinnering. Ironisch genoeg denkt haast iedereen dat het aan zichzelf ligt, dat hij/zij alleen is met zijn gevoelens. Hierdoor slaan velen aan het doe-het-zelven en heerst er veel eenzaamheid onder professionals. Wie problemen creëert moet ze ook zelf (en helemaal alleen) weer oplossen, lijkt de gedachte.

Onze dubbele wereld

Hoeveel opluchting zou het geven als we van elkaar wisten wat er in ons omgaat? En als we ons helemaal vrij waren met onze gedachtes en gevoelens. Elkaar vertelden waar we bang of onzeker over zijn, zodat we elkaar konden steunen. Het verklaart de populariteit van programma’s en artikelen over ‘levensveranderende gesprekken’ of  ‘vroegtijdig doodgaan’. Of het succes van Brene Brown die pleit voor kwetsbaarheid. En Esther Perel die prachtige verhalen deelt over onze weg naar geluk in werk en liefde. Om ons goed te voelen leven ons uit in fitness, yoga en mindfulness. En we proberen ons terug te trekken in de natuur, om zo te verbinden met onszelf.

‘Echte jongens huilen niet’ hoor je soms zeggen, terwijl jongetjes ook waanzinnig goed kunnen huilen.

Met al dit aanbod zou je haast geloven dat emotionele vrijheid allang bestaat en je je zorgen vrij kunt delen. Maar niets in minder waar. We weten vaak niet hoe onze emoties tot stand komen. We worden erdoor overvallen en in meegesleept zonder de bron ervan goed te kennen. Op alle terreinen is er ook druk om je kaarten gesloten tegen de borst te houden. In opvoeding worden niet alle emoties op dezelfde manier gewaardeerd. ‘Echte jongens huilen niet’ hoor je soms zeggen, terwijl jongetjes ook waanzinnig goed kunnen huilen. Social media stellen het leven voor als een berglandschap met uitsluitend pieken. Wat lelijk of lastig is, blijft daar buiten beeld of wordt gefotoshopt. En zelfs in de top van het bedrijfsleven ontbreekt vaak de openheid om je zorgen te uiten. Berucht is de situatie in de top bij ABN AMRO. Jeroen Smit schreef er zijn onthullende best-seller ‘De Prooi’ over.

Door deze constante druk om uitsluitend gewenste emoties te tonen, duiken negatieve emoties en bijbehorende behoeftes onder in je binnenwereld. Wat je eigenlijk voelt, denkt of ervaart hou je voor jezelf zonder dat anderen dat weten. Ze verdwijnen uit beeld, maar gaan niet weg. Je wordt er voortdurend aan herinnerd als een splinter die je laat zitten. Op den duur weet je niet meer goed waar je chronische stress of burn-out vandaan komt. Er is enkel nog het knagende onbehagen bij bepaalde situaties. Zelfs onze naasten hebben vaak geen idee van de kleur van onze gevoelens, waardoor veel mensen in eenzaamheid lijden.

Een stevig anker worden

Een stevig anker worden voor jezelf vraagt dus om contact maken met je werkelijke behoeftes en deze in contact brengen met je buitenwereld. Hiertoe ontwikkel ik met professionals hun emotionele veerkracht. Want vanuit veerkracht kunnen zij vloeiend reageren op tegenslagen. Het contact maken met en uitdrukken van primaire emoties speelt hierbij een sleutelrol. Want emoties zijn de belangenbehartigers van ons welzijn. Ze verbinden concrete gebeurtenissen aan hetgeen voelbaar is in je lichaam. Dus een collega gaat over je grenzen en jouw pats-boem boosheid brengt je terug in positie. Met een lekker potje huilen geeft je ruimte aan je verdriet na de afwijzing van je onderzoeksvoorstel. Het schaamrood op je kaken toon je je team dat je wel degelijk om hen geeft. Emotion focused therapy is een evidence based vorm van begeleiding die dit proces ondersteunt.

Het maakt dat je je meer ‘jezelf’ voelt

De professionals met chronische stress vinden het bevrijdend hiermee bezig te zijn. Het biedt ruimte aan wat voor hen op een onbewust niveau al voelbaar was, maar waar de woorden nog voor ontbraken. Het ruimt blokkades op en zet in beweging. Het maakt dat je je meer ‘jezelf’ voelt. Daarom is deze vorm van begeleiding ook niet zozeer hard werken, of dingen onthouden, maar eerder contact maken met wat er van nature al is.

VOORBIJ
DE STRESS.

Menu